Türkiye'de müzeciliğin temelleri, Cumhuriyet Dönemi öncesinde Osman Hamdi Bey ile atılmıştır. İlk Türk müzesinin kuruluşu ise, Avrupa ülkelerinde olduğu gibi silahların, ganimetlerin ve padişaha sunulan hediyelerin Topkapı Sarayı'nda toplanması ile olmuştur. Koleksiyonları oluşturulan bu eserlerin sergilenmesi ile 1846 yılında ilk müzemiz kurulmuştur. Cumhuriyet Döneminde ki ilk müze ise Anadolu Medeniyetleri Müzesi'dir. 

Anadolu Medeniyetleri Müzesi
Anadolu Medeniyetleri Müzesi, Ankara

Müze kelimesi, daha önce de Müze Kavramı, İlk Müze ve Türleri başlıklı makalemde detaylı şekilde bahsettiğim üzere, Mouseion kelimesinden gelmektedir. Eski Yunanca'da Musa'ların yani ilham perilerinin yaşadığı, bilimler tapınağı anlamına gelen bu sözcük, batı kaynaklı olarak dilimize yerleşmiştir. Türkiye'de müzeciliğin kuruluşunu ve durumunu anlayabilmek ve sorgulayabilmek için, dünya genelinde müzeciliğin tarihi üzerinde durmak gerekir, bu nedenle de bir önceki makaleme bakmanız şiddetle tavsiye edilir.

Topkapı Sarayı,İstanbul
Topkapı Sarayı, İstanbul

Türkiye'de müzecilik, batılı bir kurum olarak doğup, gelişmiştir. Bu nedenle gittiğimiz müzelerin çoğunda antik döneme ait eserlerin daha yoğun olarak sergilendiği görülür. Konunun veya kullanılan herhangi bir nesnenin, kelimenin menşeisi farklı bir coğrafyaya ait ise o coğrafyadan etkilenmesi normal karşılanabilecek bir durumdur. Ama söz konusu olan kavram müze olunca ve işlevi geçmişten gelen bilgiler ile geleceği aydınlatmak ise burada daha ciddi davranmak gerekir. Bu konu içerisinde üzülerek söyleyebilirim ki, günümüz müzelerinde Türk- İslam dönemine ait eserler ikinci plana atılmış durumdadır.

arkeoloji müzesi

Türkiye'de Müze Türleri

  1. Arkeoloji ve Etnografya Müzeleri
  2. Tarih- Sanat Müzeleri
  3. Anıt Müzeler
  4. Müze Evler
  5. Askeri Müzeler
  6. Vakıflar Genel Müdürlüğü Müzeleri
  7. Tabiat Tarihi Müzeleri
  8. Özel Müzeler
  9. Müze Kentler
  10. Atatürk Müzeleri
  11. Resim Heykel Müzeleri
  12. Kurum Müzeleri
anıtkabir
Anıtkabir Müzesi, Ankara

Osman Hamdi Bey ve Müzecilik Çalışmaları

  • Türk Müzeciliğinin kurucusudur.
  • Bilimsel kazı yöntemleri ile kazı yapan ilk Türk arkeolog, Osman Hamdi Bey'dir. Bunun yanında 1888 yılında, Lübnan'da yapılan kazılarda bulunan, İskender Lahti başta olmak üzere birçok lahit ve eski eseri İstanbul'a getirtmiştir.
İskender Lahdi
İskender Lahdi
  • O güne kadar müze işlevinde olan yapılar daha önceki yapılara bağlı bir bölümü sergilenmeye ayrılan kamu binalarıydı. Osman Hamdi Bey ilk defa yeni bir müze binasının baştan aşağı yapılması için çalışmalar yürüttü. Dönemin şartlarına bağlı olarak yeni bir müze binasının yapılması için ödenek oldukça kısıtlıydı. Osman Hamdi Bey'in bu bina için kendi maaşından katkıda bulunduğu bilinmektedir.
  • 1906 yılında Asar-ı Atika Nizamnamesini düzenleyerek, eski eserlerin yurt dışına çıkarılmasının önüne geçti.
  • Şehirlerde ki eserlerinin korunup, uygun biçimde saklanması için tamimler yayınladı. Bu sayede ilk olarak Selanik, Konya, Sivas, Bursa gibi büyük ve köklü şehirlerde eski eser depoları kuruldu ve böylelikle ilk şehir müzeleri kurulmuş oldu.
  • Sadece eski eserlerin korunup, sergilenmesine değil ayrıca halkın eğitimi içinde uğraştı; Güzel Sanatlar Akademisi'nin kurulması için uğraştı ve burada ilk müdürlük görevini yaptı.
  • Osman Hamdi Bey'in vefatından sonra kardeşi ve hem arkadaşı hemde yardımcısı olan, Halil ERDEM çalışmalarını devam ettirdi.